Toshlar nega har xil buladi?

Материал из Wikipedia | Haqida
Перейти к: навигация, поиск

Bolaligida turli rang va shakldagi toshlarni yig‘magan, ko‘rmagan odam topilarmikan? Hajmi va rangi har xil, qimmatbaho toshlarni eslatuvchi silliq yoki g‘adir toshlarni kur ganda ularga qiziqmaslik mumkin emas-da. Ular bir yoki har xil minerallardan iborat bo‘lgani uchun ham jozibali tuyuladi. Aynan mana tu minerallar, togu toshlarni qimmatbaho la’l singari tovlantirib, jilva bag‘ishlaydi.
Toshlar turlicha sharoitlarda paydo bulgan. Ayrim toshlar cho‘kma jinslardan iborat. Demak, ular kup yillar muqaddam suv, shamol, muz, o‘simliklar, hayvonlar faoliyati natijasidagi cho‘kindilardan hosil bo‘lgan. Cho‘kindilar qatlam-qatlam bo‘lgani sababli bunday toshlar "qatlamli toshlar" ham deyiladi. Kichik zarralardan^ tashkil topgan toshning o‘tkir qirralari suvda oqishi hamda shamollar ta’sirida silliq va dumaloq shaklga kelib qoladi. Tog jinslari qatlami asosan qumtosh va ohaktoshlardan iborat. Boshqa tog jinslari chuqur yer qa’rida erigan moddadan hosil] bulgan. Ularning ayrimlari o‘zga tog jinslarining yoriqlariga kirgan, ayrimlari yer| sathiga chiqib qolgan. Bundaylarni "pirogen" (pishirilgan) yoki vulqon toshlari ham| deymiz. Granit va bazalt ana shunday toshlardir.
Uchinchi xil toshlarning shakli va tuzilishi (vulqoniy yoki qatlam holatli) ilgarv] boshqacha bo‘lib, lekin issiqlik yoki katta bosim ta’sirida o‘zgargan bulishi mumkin. Ular "metamorf" (o‘zgargan) tosh deyiladi. Bularga marmar va kvarsit (chaqmoqtosh kiradi.
Ayrim toshlar mineral va metall aralashmalardan iborat. Agar ana shundai minerallar metall ishlab chiqarishga yetarli bo‘lsa, bunday jinslar "ruda" deya ataladi.

Bo’limga tegishli boshqa maqolalar


Adabiyotlar va manbalar ro`yxati

1. "Hamma…Hamma narsa haqida" “Davr press” NMU 2012 yil. Toshkent
2. (Arxiv.uz/ Ma`lumotlar ombori)


Личные инструменты
Пространства имён

Варианты
Действия
Навигация
Инструменты
301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.


Apache/2.4.10 (Debian) Server at link.topbuyjp.com Port 80