Shabnam nima?

Материал из Wikipedia | Haqida
Перейти к: навигация, поиск

Balki siz shabnam tabiatdagi oddiy jarayon va uni izohlash oson, deb uylarsiz. Shunisi qiziqki, shabnamning nimaligi, uning paydo bulishi uzoq davrlargacha jumboq bulib kelgan. Aristotel zamonidan to XVIII asrga qadar odamlar shabnam ham "yomg‘ir kabi yog‘adi" deb uylashgan. Vaholanki, biz usimliklar yaprog‘ida ko‘radigan, hammamiz shabnam deb o‘ylaydigan tomchilar aslida shabnam emas!
Shabnam nimaligini bilish uchun avval bizni urab turgan havo haqida ayrim ma’lumotlarni eslab utsak. Havo tarkibida ma’lum miqdorda namlik bor va bu miqdor sovuqqa nisbatan iliq havoda kuproq buladi. Sovuq yuza ta’sirida havodagi bug‘ning suvga aylanib, o‘sha narsa yuzasida qolgan tomchi "shabnam" deyiladi. O‘sha bug‘dan tomchi paydo bulgan yuzaning harorat daralsasi bug‘ni suvga aylantiruvchi harorat darajasidan past bulsagina shabnam yuzaga keladi. Ana shu, shabnamni yuzaga keltiruvchi harorat darajasi "Shabnam nuqtasi" deyiladi, Aytaylik, stakan yoki metall idishga suv quysak, idish sirtida shabnam tomchilari hosil bulmaydi. Agar suvga muz tashlasak, idishlardagi harorat muayyan daralsaga pasaygandan keyingina, uning sirtida shabnam tomchilari kurinadi.
Tabiatda ham, ayni yuqorida ta’kidlanganiday, shabnam tomchilari issiq havoga sovuq yuzaning ta’sirida yuzaga keladi. Sovuqda maisa va butalarning barglarida shabnam tomchilarini kuramiz, lekin quyosh tafti kuproq qizitgan ochiq maydonlarda, so‘qmoq yullar yuzasiga shabnam qanday tushganini ko‘rmaymiz.
Yuqorida biz maisa va butalar shoxidagi suv tomchilarini shabnam emas, dedik. Darhaqiqat, tongda barg yuzasida ko‘ringak zilol tomchilarning aksariyat qismi (ba’zan hammasi) usimlik tomirlarining tuproq qatlamidan shimgan suvlaridan hosil buladi. Usimliklar quyosh tig‘idan barglarini asrash uchun kanalchalar orqali ularga tunu kun suv yetkazib turadi. Yer kurrasining ayrim mintaqalarida shabnam ko‘lami mul bo‘lganidan, ular maxsus hovuzlarga tuplanib, mollar shabnam bilan sugoriladi.

Bo’limga tegishli boshqa maqolalar


Adabiyotlar va manbalar ro`yxati

1. "Hamma…Hamma narsa haqida" “Davr press” NMU 2012 yil. Toshkent
2. (Arxiv.uz/ Ma`lumotlar ombori)


Личные инструменты
Пространства имён

Варианты
Действия
Навигация
Инструменты
301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.


Apache/2.4.10 (Debian) Server at link.topbuyjp.com Port 80