Pluton qanday kashf etilgan?

Материал из Wikipedia | Haqida
Перейти к: навигация, поиск

Plutonning kashf etilishi somon g‘aramidagi ignani topishdan ham qiyin bulgan, deyish mumkin. Pluton — Quyosh tizimining oxirgi nuqtasidagi sayyora bulib, Quyosh bilan oraliq masofasi Yerga nisbatan taxminan qirq marta uzoq. Plutonii eng katta teleskop orqaligina kurish mumkin. Shunday bulsada, Keplerning samoviy jismlarning harakatiga oid qonunlari va Nyutonning tortishish qonuniga asoslangan holda bu sayyora kashf etildi.
Keplerning samoviy jismlar harakatiga oid uchta qonunining birinchisida, sayyoralar Quyosh atrofidan tugri doyra shaklida emas, balki egri chiziq shaklida harakatlanadi, deyiladi. Nyutonning tortishish qonuniga asoslangan holda saiyeralarning vazni, hajmi va ulardagi modda miqdorini aniqlash mumkin. Mazkur qonunga asosan, ikki jiyemning bir-biriga ta’siri ulardagi moddalar miqdori va oraliq masofaga bogliq. Jismlarning modda miqdori qancha kup va oradagi masofa qancha qisqa bulsa, ularning uzaro tortishishi ham shuncha kuchli buladi.
1846 yilda ikki nafar tadqiqotchi, usha davrdagi quyosh: tizimidagi eng oxirgi sayyora — Uranda g‘alati holatni kuzatishadi. Uranning uz orbitasi buylab harakatlanishi boshqa saiyeralarning harakatidan farq qilar ekan. Tadqiqotchilar Kepler va Nyuton qonunlaridan kelib chiqib, Uranning harakat doirasiga boshqa bir noma’lum sayyoraning tortishish kuchi ta’sir kursatmoqda, degan xulosaga kelishadi va ular Berlin observatoriyasidan koinotning taxmin qilingan nuqtasida yangi sayyorani axtarib kurishni surashadi.
Observatoriya kuzatishlari natijasida, ayni usha fazoning taxmin qilingan nuqtasida yangi sayyora kashf etilib, unga Neptun nomi beriladi. 1915 yilda amerikalik astronom PersivalLouellUranning harakatlanishiga Neptun ortidan yana bir boshqa sayyoraning ta’siri sezilayotganini qayd etgan edi. Boshqa astronomlar esa, Neptunga ham uning ortidan yana qandaydir sayyora ta’sir kursatayotganini aniqlashadi. Shundan keyin teleskop va fotosuratlar vositasida uni axtarish qizg‘in tuye oladi. Nihoyat, 1930 yil 18 fevralda astronom Tombo teleskop orqali olingan fotosuratlardan axtarilayotgan yangi sayyorani ko‘rishga muvaffaq buladi. Darhaqiqat, sayyora koinotning Louell bashorat qilgan nuqta yaqinidan topildi. Bu Pluton sayyorasi edi.

Bo’limga tegishli boshqa maqolalar


Adabiyotlar va manbalar ro`yxati

1. "Hamma…Hamma narsa haqida" “Davr press” NMU 2012 yil. Toshkent
2. (Arxiv.uz/ Ma`lumotlar ombori)


Личные инструменты
Пространства имён

Варианты
Действия
Навигация
Инструменты
301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.


Apache/2.4.10 (Debian) Server at link.topbuyjp.com Port 80