Mis nima?

Материал из Wikipedia | Haqida
Перейти к: навигация, поиск

Oltindan uzga jami metallardan oldin inson misni kashf qilgan edi. Tarixdan ilgarigi tosh asrida odamlar misdan yasalgan asboblardan foydalanishgan. U tabiatda deyarli sof holdagi yombilar va boshqa metallar tarkibida esa toza zarrachalar shaklida uchraydi. Rangi chiroyli bulgani tufayli inson quliga olgan ilk metall mis edi. Keyin odamlar bu g‘alati qizg‘ish ton!lardan turli shakllarni yasashni urgandi. Zero, chaqmoqtoshni silliqlab o‘tkirlatttdan kura, pichoq va yana boshqa ov uchun zarur qurollarni misdan yasash osonroq bulgan.
Zamonlar o‘tishi bilan kelgusi avlodlar bu qizg‘ish toshlarni olovda eritib, ulardan idish-tovoqlar, ko‘zalar yasash sirlarini egallashdi. Keyingi ming yilliklar davrida qayta ishlangan yagona metall mis edi. Oltin kamyob bulishidan tashqari, uta yumshoq bulgani tufayli undan amaliy maqsadlarda foydalanib bulmasdi. Misr ehromlarini bunyod etitttda ham, ehtimol, misdan yasalgan uskunalar ishlatilgandir ? Bronza kashf etilgan keyingi davrda (mis va qalay aralashmasi) mis yanada ko‘proq qazib olinadigan bo‘ldi. Lekin temir kashfetilgach, to elektr kashf etilgunga qadar undan faqatgina hali taraqqiyot yetib bormagan ulkalarda foydalanigpardi. Mis eng yaxshi elektr utkazgich bulganligi uchun bugungi kundagi zamonaviy sanoatni usiz tasavvur qilib bulmaydi.
Misni sof hodda kurganlar kam, kurganlar ham uning misligini bilmasliklari mumkin. U yaltiroq, nimpushti, kumushrang bo‘lib, havo bilan kirishganda qizg‘ish tusga kiradi. Biz misni lsigarrang-qizg‘ish tu yeda kurishga odatlanganmiz. Bu misning havoda oksidlangan holatidir. Dunyodagi misning asosiy qismi boshqa moddalar bilan aralashgan holda bo‘ladi. Kunincha mis birikmasida temir va margimushi bulgan oltingugurtli moddalar ko‘pligidan, tozalanishi qiyin kechadi.
Boshqa metallarga nisbatan misning afzalliklari kup. Mis ishlov berilganida chuzish, istalgan shakl yasash mumkin bo’lgan darajada qayishqoq bulsada, juda pishiq metalldir. Uning issiqlik o‘tkazuvchanligi elektrdan qolishmaydi. Misning yuzasiga naqsh va bezak solish mumkin, lekin sindirip1 qiyin. Bundan tashqari uni boshqa metallar bilan biriktirib, bronza va jez kabi qotishmalar yaratish mumkin.

Bo’limga tegishli boshqa maqolalar


Adabiyotlar va manbalar ro`yxati

1. "Hamma…Hamma narsa haqida" “Davr press” NMU 2012 yil. Toshkent
2. (Arxiv.uz/ Ma`lumotlar ombori)


Личные инструменты
Пространства имён

Варианты
Действия
Навигация
Инструменты
301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.


Apache/2.4.10 (Debian) Server at link.topbuyjp.com Port 80