Ishqalanish deb nimaga aytiladi?

Материал из Wikipedia | Haqida
Перейти к: навигация, поиск

Bir jismning ikkinchi jism yuzasidagi harakati natijasida kelib chiqadigan qarshiliklar "ishqalanish" deiiladi, Bunday qarshilik har kanday ikki jism o‘rtasida ro‘y berishi mumkin. Ishqalanishlar bo‘lmaganida, kundalik hayotdagi bajariladigan ko‘plab ishlarimiz amalga oshmagan bo‘lardi. Ishqalanish jarayoni bulmaganida mashinalar tasmalari sirpanib qolgan, mixlar, shuruplar chiqib ket biz yurolmay bir joyda turavergan, mashina gildiraklari esa bir joyda aila qolgan bo‘lardi! Shu bilan birga, aksariyat jarayonlarda, ayniqsa, texnika sohalar biz ishqalanishlarni kamaytirishga ham harakat qilamiz. Qattiq jismlar orasidagi ishqalanishlar asosan bir-biriga teguvchi yuzalarn notekisligi tufayli ruy beradi. Yuzalar qanchalik silliq bulsa, ishqalag shunchalik kamayadi. Shunisi ajablanarliki, har xil jinsli jismlarga qaraganda ( jinsli jismlar urtasida yuzaga keladigan ishqalanishlar. qattiqroq tuye olar e* Biz ularni moylab (masalan, motordagi podshipniklarni), qattiq jismlarning uz. ishqalanishini yanada kamaytirishga erishamiz.
Qattiq jismlar orasidagi ishqalanishlar ikki xil buladi. Bular — silkinuvchan siljuvchan ishqalanishlardir. Tebranishda siljishga qaraganda ishqalanish kamaya Shuning uchun tebranish jarayonida harakatlanuvchi g‘ildirakning ixtiro etilishi insoniyat tarixidagi eng buyuk kashfiyotlardan biri, deyish mumkin. Ushbu kashf! natijasida siljuvchan harakat tebranuvchan harakatga aylantirilib, yuklarni b joydan ikkinchisiga kuchirishda, ishqalanish miqdorini ko‘p marotaba kamaytir] imkoniyati yaratildi.
Ishqalanishga yana bir misol keltiramiz. Notekis bulgan yuzada ulkan tosh turib^ deylik. O‘ntacha odam urinib, uni joyidan siljitishi mumkin. Agar toshning taga dumaloq gula quyilsa, uni siljitadigan odamlar soni olti nafargacha kamayig mumkin. Lekin shu toshni aravaga ortadigan bo‘lsak, uni tortib ketadigan odamlar coi yanada kamayadi. Bunda arava uqlarini notekis yuzada siljishi va g‘ildiraklarni tebranishi ruy beradi. Arava uqlari yog‘lanib, u yuradigan yuza tekislansa, tonn tortib ketadigan odam soni yanada kamayadi. Agar biz gildiraklarning aylanishsh yanada takomillashtirsak, aytaylik podshipniklar urnatsak, endi aravadagi tosh! bir kishining uzi ham tortib ketaverishi mumkin.
Havo va suvda ham ishqalanish sodir buladi. Havo qarshiligini kamaytiri uchun samolyotlarga suyri (silliq) shakl beriladi. Shuningdek, suvning qarshiligin kamaytirish uchun kemalarga ham ana shunday muayyan shakllar beriladi.

Bo’limga tegishli boshqa maqolalar


Adabiyotlar va manbalar ro`yxati

1. "Hamma…Hamma narsa haqida" “Davr press” NMU 2012 yil. Toshkent
2. (Arxiv.uz/ Ma`lumotlar ombori)


Личные инструменты
Пространства имён

Варианты
Действия
Навигация
Инструменты
301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.


Apache/2.4.10 (Debian) Server at link.topbuyjp.com Port 80