Birinchi uchoq havoga qachon ko’tarilgan?

Материал из Wikipedia | Haqida
Перейти к: навигация, поиск

Qadimda qushlarday kukda parvoz qilishni orzu qilgan odamlar haqida juda kup ertak va afsonalar tuqilgan. Ana shularning birida ota-bola — Dedal va Ikarning tutqundagi Krit orolidan yasama qanotlar yordamida uchib ketishgani hikoya qilinadi. Asrlar davomida ushbu afsonadagi singari yasama qanotlar vositasida uchishga uringan qancha xayolparastlar minora, qoyalardan sakrab halok bulitttdi. Bora-bora odamlar qushlarga taqlid qilgani bilan uchib bulmasligini, parvoz uchun yasama qanotlar emas, yangicha xususiyatga ega nimadir yaratilishi kerakligini anglab yetishdi. Yangicha yondapguv g‘oyasini birinchi bulib Rolslser Bekon (1214-1292) aytgan edi. U "Ehtimol parvozlar uchun o‘rtada odam utiradigan harakatlantirgichlar yaratish kerakdir..." degan edi. XIII asrda aytilgan mazkur fikr kelajakda kashf etiladigan uchar apparatlar haqidagi bashorat edi, desa buladi. XVII asrda yengil qaynoq havo yoki vodorod tulgazilgan sharlar kashf etilib, ularda birinchi parvozlar boshlandi. Ammo bunday moslamalardagi parvozlar ob-havo injiqliklariga tobe bo’lib, aksariyat hollarda sharlarda kerakli manzilga yetib bo‘lmasdi.
1804 yilda hajmi 994 kvadrat santimetrlik, havodan og‘ir bo‘lgan birinchi uchar apparat — dumli varvarak yaratildi. 1848 yilda Jon Stringfelloo‘ uzunligi to‘qqiz metrlik qiya simda haraktalanuvchi but dvigatelli monoplanni sinovdan o‘tkazdi. Monoplan sim ustida to‘qqiz metr yurib, tumpgugi mato ekranga taqalgach, to‘xtadi. 1882 yilda rus ixtirochisi Aleksandr Mojayskiy o‘zi yaratgan but dvigatelli ulkan samolyotda (havoda uchuvchi snaryad) havoga ko‘tarilib, parvoz qilishga eritttdi. 1896 yilda doktor Samuel Pirpont Lengli qanotlari besh metrlik biplanda 925 metrgacha parvoz qildi. 1903 yilning 17 dekabrida Orvil Rayt o‘zi ixtiro qilgan dvigatelli aeroplanda havoga ko‘tarilib, atigi o‘ttiz olti metr ga uchgan. Hozirgi nuqtai nazardan qaraganda 36 metr aytishga arzimaydigan ko‘rsatkich, ammo u aeroplanning boshqarilgan rejimdagi birinchi parvoz edi.
Havoda birinchi muvaffaqiyatli parvozni 1902 yilda Pretson Uotson Santos Dyupon motor o‘rnatilgan biplanda amalga oshirilgan deyiladi, ammo mazkur parvoz hech qayerda rasman qayd etilmagan.

Bo’limga tegishli boshqa maqolalar



Adabiyotlar va manbalar ro`yxati

1. "Hamma…Hamma narsa haqida" “Davr press” NMU 2012 yil. Toshkent
2. (Arxiv.uz/ Ma`lumotlar ombori)


Личные инструменты
Пространства имён

Варианты
Действия
Навигация
Инструменты
301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.


Apache/2.4.10 (Debian) Server at link.topbuyjp.com Port 80