Birinchi kanalni kim qazigan?

Материал из Wikipedia | Haqida
Перейти к: навигация, поиск

Yangi eradan oldin, taxminan V — VI asrlarda Xitoyda Pekin shahri yaqinidan boshlanib, Xanchjou shahrigacha davom etadigan Xuanxe, Xuayxe, Yanszi daryolarini kesib o‘tadigan, uzunligi 1782 kilometrlik Buyuk kanal qazila boshlandi. U jahondagi eng qadimiy kanal bulib, asosiy qismi eramizning XIII asrida qurib bitkazilgan. Miloddan oldingi taxminan 2000 yillarda misrliklar Nil daryosini Qizil dengiz bilan birlashtiruvchi, hozirgi Suvayshning o‘tmishdosh kanalini qurishgan. Keyin Bobilhukmdori Novoxodonosir zamonasida Dajla va Frot daryolarini boglovchi podsho kanali bunyod etilgan. Rimliklar ham ulkan imperiyaning turli mintaqlarida kanallar bunyod etigyagan. Buyuk Karl hukmronligi davrida, taxminan VIII asrda Reyn, Maas va Dunay daryolarini birlashtiruvchi kanallar tarmogini qurish boshlangan. Keyinchalik Italiya, Fransiya, Belgiya va boshqa Yevropa davlatlarida ham yangi kanallar tarmogini barpo etish ishlari boshlangan.
XVIII asrning ikkinchi yarimida Buyuk Britaniyada kumir va boshqa yuklarni suv yullari orqali tashish uchun ko’plab kanallar qazishga kirishilgan. Mamlakatda jadal sur’atlar bilan kanallar barpo etish XIX asrning 20 yillarida, temir yullar ishga tushirilguniga qadar davom ettirildi. Kemalar qatnaydigan Manchester kanali dengiz portidan yiroqdagi shaharni sohil bilan bog‘lashning ijobiy namunasi, dyoyish mumkin. 1759 yildan to 1830 yillargacha Angliyada qurilgan kanallarning umumiy masofasi kamida 4790 milni tashkil etadi. Mazkur kanallar qurilishiga pultikkanlar endilikda ulardan katta daromad olishmoqda.
Qadimda yuklikema, qayiqlarni maxsus buloqlar tortgan bulishsa, keyinchalik bu og‘ir ishda ot-xachirlardan foydalanila boshlangan. Endilikda yuklar zamonaviy motorli qayiqlar va tezyurar kemalarda tapgilmoqda. Shlyuzlar kashf etilgunga qadar kanallarni faqat ravon hududlardagina qazish mumkin edi.

Bo’limga tegishli boshqa maqolalar


Adabiyotlar va manbalar ro`yxati

1. "Hamma…Hamma narsa haqida" “Davr press” NMU 2012 yil. Toshkent
2. (Arxiv.uz/ Ma`lumotlar ombori)


Личные инструменты
Пространства имён

Варианты
Действия
Навигация
Инструменты
301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.


Apache/2.4.10 (Debian) Server at link.topbuyjp.com Port 80